Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı, Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı ve Sağlık Bakanlığı Toplum Bilimleri Kurulu üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan, hafta sonu uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması ile hafta içi uygulanan saat kısıtlamasının vaka ve hasta sayısının düşmesinde büyük etkisi olduğunu söyledi.

 

Prof. Dr. İlhan, "Sokak kısıtlamalarının hem vaka sayısında hem de hasta sayısının azalmasında etkisinin çok olduğunu hepimiz gözlemledik. Onun için kısıtlamaların kalkması için acele etmemek gerekiyor; ama peyderpey vaka sayısı, hasta sayısı daha aşağıya yöneldiğinde elbette bunların kalkması gündeme gelebilir" dedi.

 

 

Kısıtlamaların peyderpey nasıl gevşetileceğine ilişkin de bilgi veren Prof. Dr. İlhan, "Öncelikli olarak belki hafta içi kısıtlamaları biraz ileri çekilebilir yani hafta içi 00.00'a çekilebilir. Hafta sonu kısıtlamaları başlangıçta kalkmayabilir, sonra hafta sonu kısıtlamaları akşam saatleri olabilir, belki hafta sonu bir gün kısıtlama söz konusu olur. Bunlar hep değerlendirilmesi gereken konular. Vatandaşlarımızın kısıtlamalar kalkmasa bile kendi önlemlerini alması gerekir. Vatandaşlarımızın da kısıtlamalar kalksa bile tekrar eski duruma gelmek istemiyorsak eğer, mutlaka kendi kısıtlamalarını oluşturması gerekiyor, kalabalık yerlere gitmemek, maske takmaktan vazgeçmemek, fiziksel mesafeye uyma seçeneklerine dikkat etmesi gerekiyor" diye konuştu.

 

Vaka sayılarının binli rakamlara düşmesi ile kısıtlamaların gevşetilmesinin uygun olacağını vurgulayan Prof. Dr. İlhan, "İller özelinde de ayrı bir değerlendirme söz konusu olabileceği gibi, şu an genel olarak baktığımızda iyi gittiğimizi söylemek mümkün. Vaka sayısı azalıyor, hasta sayısı azalıyor, aşılama başladı. Böyle umutlu bir ortam söz konusuyken biraz daha sabretmek, işler yolunda giderken işi bozmamak gerekiyor açıkçası. Belki binli rakamları görürsek, belli bölgelerde binli rakamlar daha çok olursa büyükşehirlerimizde, İstanbul, Ankara'da yoğunlaşırsa Türkiye genelinde kısıtlamaların biraz daha gevşetilmesi söz konusu olacaktır" dedi.

 

'Kafe ve restoranlar için 2 bini görmemiz lazım'

 

Prof. Dr. İlhan kafe, restoranların faaliyete girmesi için ise vaka sayısında 2 bin rakamını işaret etti. İlhan, "Restoranların kafelerin ne zaman açılacağının kararını İçişleri Bakanlığı veriyor. Şu an net bir şey söyleyemesek de binli, 2 binli vaka sayılarını görmemiz daha doğru olacaktır. Vatandaşlarımızın vakaların ve hasta sayılarının daha da aşağıya gelmesi için bir an önce normal hayata daha rahat döneceğimiz mümkün" ifadesini kullandı.

 

Sağlık sorunu olarak ortaya çıkan, ekonomik ve sosyal açıdan da tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgınına karşı birçok tedbir hayata geçirildi. Bu kapsamda nişan, düğün gibi kalabalık organizasyonlara da kısıtlamalar getirildi. Salgının gölgesinde geçen 2020'de Türkiye'de evlenen çift sayısı 2001'den bu yana ilk defa 500 binin altına düştü.

 

Geçen yıl da evlenen çift sayısı bir önceki yıla göre yüzde 10,1 azalarak 487 bin 270 oldu. Böylece evlenen çift sayısı, 2001 ekonomik krizi ile 2008 küresel krizinin de görüldüğü 20 yıllık dönemde en düşük seviyesine indi.

 

Yurt içinde 2001'de yaşanan ekonomik kriz sonrası 2002'de evlenme sayısında 34 bin 167 azalma görüldü. 2008'deki küresel finansal kriz sonrasında da evlenme sayısında gerileme oldu. 2009'da evlenme sayısı 2008'e göre 50 bin 231 azaldı. Dünyada köklü değişim ve dönüşümlere neden olan Kovid-19 salgınıyla mücadele edilen 2020'de ise evlenme sayısı 2019'a göre 55 bin 44 azalış gösterdi.

 

Aynı dönemde 1000 nüfus başına düşen evlenme sayısını ifade eden kaba evlenme hızı da 2001'den bu yana binde 5,84 ile en düşük seviyeyi gördü.

 

 

En fazla evlilik İstanbul'da

 

Evliliklerin illere göre dağılımı incelendiğinde, en fazla evlilik 85 bin 763 ile İstanbul'da gerçekleşti. Bu ili 30 bin 205 çiftle Ankara, 26 bin 87 çiftle İzmir ve 17 bin 738 çiftle Bursa takip etti.

 

Geçen yıl en az evliliğin yaşandığı il 351 ile Tunceli oldu. Bu ili 425 evlilikle Bayburt, 553 evlilikle Ardahan ve 634 evlilikle Gümüşhane izledi.

 

Sadece Şanlıurfa'da evlenen çift sayısında artış görüldü. Bu ilde evlenen çift sayısı geçen yıl 2019'a göre 12 artarak 14 bin 924'e çıktı. Geri kalan illerin hepsinde evlenen çift sayısında azalış oldu.

 

Evlenen çift sayısının en fazla azaldığı il de İstanbul oldu. 2019'da 100 bin 88 evliliğin yapıldığı İstanbul'da, bu sayı geçen yıl 85 bin 763'e geriledi. Böylece bir yılda evlenen çift sayısı 14 bin 325 azalmış oldu. Evlenen çift sayısının azalış gösterdiği diğer iller sırasıyla Ankara, İzmir, Bursa ve Van olarak kayıtlara geçti.

 

Öte yandan, geçen yıl boşanan çift sayısı da 2017'den beri en düşük seviyeye geriledi. Boşanan çift sayısı 2019'a göre yüzde 13,8 azalışla 135 bin 22'ye düştü.

 

Düzenlemeyle döviz bürolarında alım satım işlemlerinde kimlik ibrazı limitinin 100 doların üstü ve karşılığı Türk lirası olarak yeniden belirlendiğine yer verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

 

"Söz konusu değişiklikte 'işlem limitlerini belirlemeye' ifadesi sadece kimlik ibrazına yönelik olup, bu ifade 100 dolar limitini artırma veya azaltmaya yönelik bir yetkilendirmeyi ifade etmektedir. Döviz alım satımı piyasada alıcılar ve satıcılar arasında serbestçe gerçekleşmektedir. Düzenlemenin serbest piyasaya müdahalesi kesinlikle söz konusu değildir."

Ankara'da koronavirüs salgını tedbirleri kapsamında mesai saatlerinde yeni düzenlemeye gidildi. Mesai saatlerindeki bu değişiklikle insan kalabalığını belirli saatlere yayarak azaltmak hedefleniyor. Bu sayede toplu ulaşım gibi vatandaşların sabah ve akşam saatlerinde yoğunluk gösterdiği yerlerde sayının azalması sağlanacak.

 

Daha önce hamile ve kronik hastalıkların idari izinli sayılmasına karar verilmişti. Daha sonra kamu kurumlarının mesai saatlerinde düzenleme yapıldı. Bunun yanında kamu kurumlarına HES kodu olmadan girilmesininde önüne geçildi. HES kodu sayesinde sağlık geçnişi anında görüntülenebiliyor. Pozitif veya koronavirüs test aşamasında olan vatandaşlar kamu kurumlarına giremiyor.

 

Ankara'da yapılan mesai düzenlemesi organize sanayi bölgeleri, küçük sanayi siteleri ve sanayi kuruluşları için geçerli. Yeni düzenleme 16 Kasım'dan itibaren geçerli olacak. Mesai saatleri sabah 7'de başlayacak ve akşam saat 16'da son bulacak. 

 

 

Haftasonları 10:00 ile 20:00 saatleri dışında sokağa çıkma kısıtlamasının geleceğini duyurdu.

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Restoran ve kafelerde sadece paket servis uygulamasına geçilecek." 

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Kamu ve özel sektördeki esnek mesai düzenine ve mesai saatlerinin yoğunluk oluşturmayacak şekilde belirlenmesine hassasiyet gösterilecek."

 

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Hafta sonları tedarik ve üretim zincirleri aksamayacak şekilde 10.00 ile 20.00 saatleri arası dışında sokağa çıkma sınırlaması uygulanacak." dedi.

 

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Kabine Toplantısı'nın ardından millete seslenen Erdoğan, şimdiye kadar 1 milyon 350 bin kişinin hayatına mal olan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının tüm dünyada yayılmaya devam ettiğini belirterek, insanlık tarihinin yakın zamanda yaşadığı bu en büyük salgının önüne geçecek kesin bir çarenin henüz bulunamadığını hatırlattı.

 

Koruyucu tedbirler, aşı çalışmalarında ümit verici gelişmeler yaşanmakla birlikte tehdidin artarak sürdüğüne işaret eden Erdoğan, salgının ilk başladığı dönemlerdeki öngörülerin çok ötesinde ağır bir durumla karşı karşıya olunduğunu söyledi.

 

Sonbaharla birlikte yeniden tırmanışa geçen, hasta ve ölüm sayılarının Avrupa'da ve dünyanın pek çok yerinde tedbirlerin sıkılaştırılması sonucunu doğurduğuna dikkati çeken Erdoğan, Türkiye'de de İstanbul başta olmak üzere kimi şehirlerde ciddi seviyelere ulaşan hasta ve ölüm sayılarının çok daha dikkatli olunması gerektiğine işaret ettiğini belirtti.

 

Sağlık altyapısı ve sağlık çalışanlarının sınırlarını zorlamadan "TAMAM" diye ifade ettikleri "Temizlik, maske, mesafe" kurallarına riayet ederek bu salgının atlatılması gerektiğine değinen Erdoğan, "Şayet salgının seyri tırmanışını sürdürürse hepimiz için can acıtıcı neticelere yol açan tedbirlerin tekrar gündeme gelmesi kaçınılmaz hale gelir." diye konuştu.

 

Türkiye'nin salgınla mücadeleyi, ekonomiyi ayakta tutarak başarıya ulaştırma mecburiyeti olduğunu dile getiren Erdoğan, devletin, kısa çalışma ödeneğinden sosyal yardımlara kadar her alanda milletin yanında bulunduğunu vurguladı.

 

Sanayiciden ihracatçıya, esnaftan işçiye kadar ihtiyaç duyan her kesime destek verildiğini hatırlatan Erdoğan, "Milletimizden, bu fedakarlıkların boşa gitmemesi için salgınla mücadele kurallarına uymada daha fazla hassasiyet, fazla katkı bekliyoruz. Yaşanan zorlukların ve sıkıntıların elbette farkındayız. Amacımız ülkemizi bir an önce bu salgın illetinden kurtararak, asıl gündemimize çok daha fazla odaklanmak, tüm enerjimizi hedeflerimize ulaşmaya hasretmektir. Bunu da hep birlikte başaracağız." ifadelerini kullandı.

 

Erdoğan, Kabine Toplantısı'nda yapılan istişareler sonunda yeni tedbirleri hayata geçirmeye karar verdiklerini söyledi. 

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

 

"Buna göre, hafta sonları tedarik ve üretim zincirleri aksamayacak şekilde 10.00 ile 20.00 saatleri arası dışında sokağa çıkma sınırlaması uygulanacak. Ara tatilde olan okullardaki eğitim öğretim yıl sonuna kadar online olarak sürdürülecek. Halen 65 yaş üstü için uygulanan belirli saatlerde sokağa çıkma uygulaması, çalışanlar hariç olmak üzere 20 yaş altına da teşmil edilecek. Alışveriş merkezleri, marketler, berber ve kuaförler gibi işletmelerin çalışma süreleri saat 10.00 ile 20.00 arası olarak sınırlanacak. Sinemalar, sektörün talebine de uygun şekilde yıl sonuna kadar kapalı kalacak. 

 

Kafelerde sadece paket servis uygulamasına geçilecek. Kıraathanelerimizin faaliyetlerini bir süre ara verilecek. Tüm spor müsabakaları seyircisiz oynanmaya devam edecek. Halı sahaların faaliyetlerine ara verilecek. Şehirlerimizin, ana cadde ve meydanlarındaki sigara içme yasağı sürecek. İl hıfzıssıhha kurulları bu sınırlamayı genişletebilecek. Kamu ve özel sektör iş yerlerindeki esnek mesai düzenine ve mesai saatlerinin yoğunluk oluşturmayacak şekilde belirlenmesi uygulamasına hassasiyet gösterilecek. Tüm bu hususlarla ilgili ayrıntılar İçişleri Bakanlığımızın genelgesinde yer alacaktır. Hep birlikte fedakarlık yaparak, inşallah bu salgın musibetinin üstesinden gelerek, sağlıklı ve huzurlu bir şekilde geleceğe bakacağız. Rabb'im yar ve yardımcımız olsun."

 

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), resmi, özel, örgün ve yaygın tüm eğitim öğretim faaliyetlerinin, 31 Aralık 2020'ye kadar uzaktan eğitim yoluyla devam edeceğini bildirdi.  

 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ara tatilde olan okullardaki eğitim öğretim faaliyetlerinin yıl sonuna kadar online olarak sürdürüleceğini açıklamasının ardından Milli Eğitim Bakanlığından konuya ilişkin bilgilendirme yapıldı. 

 

Bilgilendirmede, "Resmi, özel, örgün ve yaygın tüm eğitim öğretim faaliyetleri, 31 Aralık 2020 tarihine kadar uzaktan eğitim yoluyla devam edecektir.  Uzaktan eğitim sürecine ilişkin detaylı bilgilendirme ayrıca yapılacaktır." ifadelerine yer verildi.

 

Venezia Mega Outlet Yönetim Direktörü Oğuz Isıgöllü, sosyal hayatı tümüyle değiştiren yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla beraber AVM'lerin dinamiklerinin değişmeye başladığını belirtti.

 

Venezia Mega Outlet'den yapılan açıklamada, Kovid-19 pandemisinin AVM sektörüne etkilerine ilişkin görüşlerine yer verilen Isıgöllü, AVM'ler için kaderin değiştiğini, bazı AVM'lerin pandemi sebebiyle rekabetten düşeceklerini kaydetti.

 

Isıgöllü, "Yaşadığımız bu süreci iyi yönetebilen ve ayakta kalabilen AVM’ler ise belki eskisinden de güçlü duruma gelecekler." ifadelerini kullandı.

 

Kovid-19'un, tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye'de de ve sosyal hayatı ve alışkanlıkları değiştirerek sektörü etkilediğini belirten Isıgöllü, bununla birlikte, son dönemlerde yapılan yeni yatırımlarla, bazı bölgelerde arzın talebi geçmesi ile hem AVM’ler hem de markalar için rekabetin kızıştığını belirtti.

 

 

Isıgöllü, şunları söyledi:

 

"Bundan sonrası için öngörüler, hem AVM'ler için hem de markalar için ilerleyen dönemde bir konsolidasyon süreci yaşanabileceği yönünde. AVM'ler için kader değişiyor. Bazı AVM’lerin rekabetten düşmesi kaçınılmaz olacak. Yaşadığımız bu süreci bizim gibi iyi yönetebilen ve rekabette öne çıkabilen AVM’ler ise belki eskisinden de güçlü duruma gelecekler. Markalar için de benzer durumlar yaşanacak diye düşünüyorum. Bazı markalar küçülecek ve belki de yok olacaklar. Halihazırda faaliyetini sürdüren bazı markalar ise daha da güçlenecek. Çok dinamik bir ülke oluşumuz sayesinde, dünya platformunda güçlü ve rekabetçi olduğumuz perakende sektöründe önümüzdeki süreçte mutlaka yeni ve güçlü markalar çıkaracağımızı da öngörüyoruz. "

 

AVM'lerin geleceği ile ilgili farklı görüşler bulunduğunu kaydeden Isıgöllü, bundan sonra yatırımların eski dönemlere göre çok daha kontrollü olacağını, "arzı yapalım, talep kendiliğinden oluşur" düşüncesi yerine, talebin ölçümlenmesiyle, ihtiyaca ve rekabet analizlerine göre yatırımlar yapılmaya başlanacağını dile getirdi.

 

Küresel salgının, tüm sektörleri, üretici ve tüketici hareketlerini, ticaretin şeklini, yatırım planlarını, gelecek planlarını, insan ilişkilerini, kısaca hayatın her alanını etkilemeye ve değiştirmeye devam ettiğini vurguladı.

 

Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, "AVM’lerde gerekirse bazı kategoriler için sözleşmelerdeki oran yükseltilerek ciro kirasına geçilmesini, cadde mağazalarında ise önümüzdeki nisan ayı sonuna kadar en az yüzde 50 kira indirimi istiyoruz. Aynı dönem için devletimizden kiralamalarda KDV ve stopaj oranlarını sıfırlanmasını bekliyoruz. Bu süreçte sorumluluk üstlenen mülk sahiplerinin mağduriyetlerinin de vergi muafiyetleri ile giderilmesini öneriyoruz.” ifadelerini kullandı. ???????

 

BMD'den yapılan açıklamaya göre, dünyada yaklaşık 1,4 milyon kişinin hayatına mal olan salgının Türkiye’yi de vuran ikinci dalgasını kontrol altına almak için öngörülen kısıtlamaların devreye girmesiyle birlikte perakendede yeni ve çok daha zorlu bir dönem başladı.

 

Türkiye’nin önde gelen markalarını çatısı altında buluşturan BMD, sektörün ikinci dalgayı en az hasarla atlatabilmesi için üç maddelik öneri paketi hazırladı.

 

Açıklamada görüşlerine yer verilen BMD Başkanı Sinan Öncel, perakende sektörünün birinci dalgada "yedek akçeyi" tükettiğini belirtti.

 

İstanbul Alışveriş Caddeleri Yönetim Direktörü Kemal Baştürk, "Alışveriş merkezi ve il bazında değişkenlik gösterse de sektörümüzde giriş sayılarında azalma, ortalama sepet harcamalarında ise artış bekleniyor." ifadelerini kullandı.

 

Kararların açıklanmasından önce kısıtlamaların tekrar gündeme gelmesinin beklenen bir durum olduğunu belirten Baştürk, şu anda yapılması gerekenin şartları son derece kapsamlı bir biçimde analiz ederek rehavete kapılmadan ileriye doğru bakmak olduğunu ifade etti.

 

Baştürk, en iyi verimi almak için operasyonel anlamda yeni aksiyonlar alacaklarını kaydederek, "Misafirlerimizin ve markalarımızın yeni düzenlemelere uyumu için optimum özeni gösteriyorken, sayıları 4 bini bulan çalışanlarımızın da kurallara tam uyumu için yoğun çalışmalar ve bilgilendirmeleri sistemsel olarak gerçekleştirmekteyiz." değerlendirmesinde bulundKısıtlamalardan en çok yeme-içme sektörü etkilenecektir"

 

Yeme-içme ünitelerinin alışveriş merkezleri için iki farklı fonksiyonunun bulunduğunu belirten Baştürk, şunları kaydetti: 

 

Her şeyden önce insanlar yeme-içme ihtiyaçlarını karşılayarak bir ticaret gerçekleştiriyor.  Bunun dışında sektörün bizim giriş sayılarımıza tetikleyici bir etkisi oluyor. İnsanlar alışveriş merkezlerine gelip sadece yeme-içme faaliyetlerinde bulunmuyor, gelince farklı ihtiyaçlarını da karşılıyor. Bu doğrultuda, net bir oran vermek çok zor olsa alışveriş merkezlerinin yapılarına ve durumlarına bağlı olarak farklı alışveriş merkezleri süreçten farklı şekilde etkilenecektir. Yaş, çalışma saatleri ve yeme içme alanlarındaki kısıtlamalarla ziyaretçi sayılarında bir azalma bekliyoruz. Kişi sayılarında azalma olmasına rağmen, satın alma odaklı AVM ziyaretlerinde oransal artış bekliyoruz. Ortalama sepet tutarı artacaktır ayrıca market, teknoloji ürünleri, ev içi giyime yönelik sektörler de ise ciro artışı beklenebilir"

 

Markalarımız ve çalışanlarımızla birlikte güçlüyüz

 

Karantina döneminden sonra alışveriş merkezi doluluk oranlarında agresif bir düşüş olmadığını bildiren Baştürk, "Mart ayının ikinci yarısından itibaren öncelikle yeme-içme ünitelerimiz sonrasında diğer perakende ünitelerimiz yaklaşık bir buçuk ay kadar kapılarını müşterilerimize kapatmıştı. 11 Mayıs itibariyle alışveriş merkezleri tekrar açılmaya başladı ancak yeme-içme üniteleri o zaman da kapalı kaldı." ifadelerini kullandı.