İlk 6 ayı ödemesiz olan kredilerde geri ödeme zamanı gelirken, salgında vaka sayılarının tekrar tırmanışa geçmesi ve ekonominin henüz tam olarak toparlanamamış olması endişelere neden oluyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 2019’un tamamında net 200 milyar TL artan bankaların TL kredi hacmi, 2020’nin 8 aylık döneminde net 615 milyar TL arttı. Bu rekor artışta, salgının olumsuz etkileri nedeniyle piyasa faizlerinin altında oranlarla kamu bankalarının verdiği krediler etkili oldu.

 

Kredi paketlerinde öne çıkanlardan biri 1 Nisan’da başvuruları başlayan ve ilk 40 günde 4,5 milyondan fazla vatandaşa toplam 27 milyar TL tahsis edildiği açıklanan “bireysel temel ihtiyaç kredisi” oldu. Kullanan kişi sayısı 7 milyonu aştığı açıklanan bu kredi için başvurular devam ediyor.

 

 

Pandemi ile birlikte bankalarda takipteki alacak oranı gerilemeye başlamıştı. Bunun en büyük nedeni ise gecikmeye giren kredilerin takibe atılmadan önce 90 gün beklemenin 180 güne çıkarılması idi. Bu pandemi döneminde takipteki alacak oranını da alacak miktarını da düşürdü. Ancak takipteki alacaklarda yeniden bir yükseliş trendi başlamış görünüyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) haftalık verilerine göre 9 Ekim itibariyle bankacılık sektöründe ticari ve diğer kredilerde takibe düşen alacak miktarı 132 milyar 207 milyon liraya çıktı. Bir önceki hafta 131 milyar 322 milyon lira seviyesindeydi. Bir haftada 885 milyon liralık artış yaşandı. Bankaların sahiplik yapısına göre incelendiğinde ise yerli özel bankalarda 9 Ekim'de 49 milyar 77 milyon lira olduğu, yabancı bankalarda 44 milyar 669 milyon, kamu bankalarında ise 38 milyar 461 milyon liraya ulaşıldığı görülüyor.

 

 

Konuya ilişkin bilgi veren kaynaklar Diriteks’in durumu gibi haberleri çok duyduklarını ve daha çok geleceğini belirtti. Başta enerji şirketleri olmak üzere daha önce yapılandırılan krediler konusunda şirketlerin pandemide ikinci dalga endişeleri ve ekonomik toparlanmanın sınırlı kalması nedeniyle bir hayli zor durumda olduğu kaydediliyor. Ve Borsa İstanbul’da bankacılık endeksinin sanayi endeksinin gerisinde kalmasının da en önemli nedeninden biri olarak bu geri ödeyemem riskinin olduğu dile getiriliyor. Uzmanların verdiği bilgiye göre bu ödeyememe problemi makroekonomik büyüklükler açısından 2021’in ilk iki çeyreği için olumsuz bir görünüm yaratıyor.

 

 

Bilgi veren konuya yakın kaynaklar bu sorunun bankalara da olumsuz yansıyacağını belirterek bankacılık sektörünün karları iyi gelse de aslında görünenden daha yüksek seviyelerde kâr elde edildiğini kaydetti. Bankaların kredilerin geri ödenmemesi riskine yönelik olarak serbest karşılık ayırmaya başladığına dikkat çeken kaynaklar bankaların bu riski ciddiye aldığını da vurguladı. Kaynaklar önümüzdeki dönemde yeniden borç ötelemesi İstanbul Yaklaşımı gibi bir programın gündeme gelmesinin çok büyük bir ihtimal olduğunu dile getirerek başka türlü bir çıkışın zor olduğunu kaydetti.

 

Varank, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu KOSGEB'in 5 milyar lira bütçeli yeni destek programının ayrıntılarını açıkladı.

 

KOSGEB'in yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle zarar gören imalat sektöründeki işletmelerle 2017 ve sonrasında kurulan teknoloji tabanlı start-up'lar için bu programı başlattığını ifade eden Bakan Varank, başvuruları 3 ile 21 Mayıs arasında alacaklarını bildirdi.

 

Varank, mikro ölçekli işletmelere 30 bin lira, küçük işletmelere 75 bin lira üst limitli destek vereceklerini vurgulayarak, "Teknoloji tabanlı start-up'ların test ve sertifikasyon gibi ihtiyaçları için de 25 bin liraya kadar ilave destek sağlayacağız. Toplamda yaklaşık 130 bin işletmemizin bu programdan yararlanabileceğini öngörüyoruz." bilgisini verdi.

 

Dünyayı etkisi altına almayı sürdüren salgının bütün iş yapma biçimlerini değiştirdiğini, sosyal hayattan ekonomiye, sanayiden teknolojiye kadar hayatın her alanında yeniliklerin bir biri ardına geldiğini belirten Varank, "Bu dönemde Kovid-19'a karşı ilk aksiyon alan ülkelerden biri olduk." ifadesini kullandı.

 

Varank, bu süreçten ekonominin belkemiği olarak kabul edilen KOBİ'lerin de etkilendiğine işaret ederek, pandeminin KOBİ'ler üzerindeki etkisini azaltmak için tüm enstrümanları aktif şekilde kullandıklarını vurguladı.

 

???????Bakan Varank, KOSGEB alacaklarını 3 ay süreyle ertelediklerini, projelere de 4 ay ek süre tanıdıklarını, süreç boyunca yaptıkları anketlerle de KOBİ'lerin nabzını tutarak taleplerini almayı ihmal etmediklerini belirtti.

 

Bu olağanüstü dönemi, proaktif bir yönetim anlayışıyla sürdürmeye devam ettiklerini belirten Varank, şunları kaydetti:

 

"Cumhurbaşkanımız KOSGEB vasıtasıyla toplamda 5 milyar lira bütçeli yeni destek programımızı duyurdu. Mikro ve Küçük İşletmelere Hızlı Destek Programı, imalat, bilgisayar programlama ve bilimsel Ar-Ge gibi sektörlerde faaliyet gösteren mikro ve küçük işletmelerin finansmana kolay erişimini hedefliyor. Bu program ile Kovid-19'dan etkilenen işletmelerimizi destekleyeceğiz. 2020'de 2019'a kıyasla belirli bir gelir kaybına uğrama veya nakit akışı bozulma durumuna bakacağız. Kapsama giren ve 2020 yılı mart ayı istihdamını koruyan işletmelerimiz, geri ödemeli bu desteğimizden faizsiz olarak yararlanabilecek. İşletmelerimiz 3 yıl sonra, yani 2024'ten itibaren ödemelerini eşit taksitlerle yapacak."

 

Varank, teknolojik faaliyetlere ilave 25 bin lira destek sağlanacağını ifade ederek, bu programla bir yıl önceki istihdamlarını koruyan işletmelere mikro ölçekliyse 3 ayda toplamda 30 bin, küçük ölçekliyse yine 3 ayda toplamda 75 bin liraya kadar destek vereceklerini bildirdi.

 

Teknoloji tabanlı start-up'ların bu yıl içinde gerçekleştirdikleri veya gerçekleştirmeyi planladıkları teknoloji faaliyetleri için de ekstra 25 bin liraya kadar ilave destek sağlayacaklarını belirten Varank, şunları ifade etti:

 

"Yine bu start-up'lara özel olarak, gelir kaybı veya nakit akışı kriterine bakmayacağız. Toplamda yaklaşık 130 bin işletmemizin bu programdan yararlanabileceğini öngörüyoruz. Şu anki hedefimiz, haziran ayında ilk destek ödemelerini yapmak. Mikro ve küçük ölçekli şartları tutan işletmelerimizin finansmana hızlı ve kolay erişimini sağlayacak bu desteğimizin Türkiye'deki KOBİ ekosistemine hayırlı uğurlu olmasını diliyorum. Bu vesileyle mikro ve küçük işletmeleri, bu programımızdan yararlanmaya davet ediyorum."

 

KOSGEB'in teknoloji tabanlı start-up'lar ile salgından etkilenen ve imalat sektöründe faaliyet gösteren mikro ve küçük ölçekli işletmelere yönelik başlattığı Hızlı Destek Programı'ndan daha fazla işletmenin yararlanması amacıyla kapsam genişletildi.

 

Programın yeni döneminde gelir kaybı kriterinde 2019 yılı toplamı ile 2020 toplamı yani 12 aylık dönemi dikkate alınacak. Gelir kaybı, KDV beyannamesi üzerinden değil, defter türüne bakılmaksızın hesaplanacak. Yenilikçi genç mikro ve küçük işletmeler bu kriterden muaf olacak. 2020 ve 2019 net satış hasılatları karşılaştırıldığında gelir artışı olmayan işletmeler programdan faydalanabilecek.

 

Kamu bankaları tarafından başlatılan "işe devam kredisi"ni Kredi Garanti Fonu aracılığıyla 250 bin liraya kadar kullanan işletmelere de kolaylık sağlanacak. Bu durumdaki işletmeler, destekten istifade edebilecek.

 

Daha önce KOSGEB'den girişimcilik kredisi alanlar, ana veya yan faaliyet kodları hedef sektörler arasında bulunanlar da destek kapsamında olacak. Yani mali kayıtlardaki sektör kodlarının herhangi biri programın hedef kitlesine uyan ve bu sektörlerin en az birinde faaliyet gösteren işletmelerin başvurusu kabul edilecek.

 

 

Borçlarını yapılandıranlar da başvurabilecek

 

Kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması kapsamında vergi veya SGK borcu olan işletmeler, başvuru sırasında borçlarını erteleyeceklerine veya taksitlendireceklerine ilişkin beyanda bulunurlarsa programa başvuru yapabilecek. KOSGEB, destek ödemesi öncesinde borcunu kapatan, erteleyen veya taksitlendiren işletmelere bakarak destek ödemesi gerçekleştirebilecek.

 

Programın bu etabı yine iki bileşenden oluşacak. İmalat ve bilimsel Ar-Ge sektörlerindeki mikro ve küçük işletmeler birinci, 2017 ve sonrasında kurulan imalat, bilgisayar programlama ve bilimsel Ar-Ge sektörlerindeki yenilikçi genç mikro ve küçük işletmeler de ikinci bileşen kapsamında değerlendirilecek.

 

3-21 Mayıs dönemindeki ilk başvuru sürecinde başvurusu reddedilen işletmeler, yeni koşulları karşılıyorlarsa başvuru yapabilecek.

 

 

Programın bu fazında da uygulanacak özellikler

 

İşletmelerin Kovid-19 salgınından önce faal olması ve 2019 yılında en az 75 bin lira gelir seviyesine ulaşmış olması gerekecek. Yenilikçi genç mikro ve küçük işletmelerde asgari gelir kriterine bakılmayacak.

 

Mikro ölçekli işletmelere 3 ay 30 bin liraya kadar, küçük işletmelere de yine 3 ay 75 bin liraya kadar destek sağlanacak. İşletmeler, bu destek programından faizsiz, geri ödemeli ve teminatsız yararlanacak.

 

2017 ve sonrasında kurulan ve yenilikçi faaliyetlerde bulunan işletmelere 25 bin liraya kadar ilave destek verilecek.

 

Desteğin geri ödeme süreci, 2024'te başlayacak ve 2025’in sonuna kadar devam edecek. Geri ödeme, 4'er aylık 6 eşit taksitte yapılacak.

 

Başvuru ve uygunluk kriterlerini karşılayan mikro ve küçük işletmeler, e-Devlet üzerinden çevrim içi başvuruda bulunabilecek.