Oval Ofis’te düzenlenen törene ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile NYSE ve Nasdaq yetkililerinin yanı sıra programa destek amacıyla 6,25 milyar dolar bağış yapan Michael ve Susan Dell katıldı.

Açılış zili iki borsa adına ilk kez Beyaz Saray’dan birlikte çalındı.

Trump, burada yaptığı konuşmada, “Trump Hesapları” programını çocuklar için “olağanüstü bir imkan” olarak tanımlayarak, bu programla genç yaşta büyük bir servete sahip olabileceklerini söyledi.

Yönetiminin 4 Temmuz’da 500 binden fazla Amerikalı çocuğun “Trump Hesapları”na 1000 dolar tutarında tek seferlik başlangıç katkısı yatırdığını belirten Trump, bunun önemli bir miktar olduğunu ve bağışçılardan ilave katkılar alacağını aktardı.

Trump, “Borsanın açılış zilinin çalınmasıyla birlikte Trump Hesapları da hızla büyüyen ekonomimizle birlikte büyümeye başlayacak.” dedi.

Trump ayrıca, bireysel katkılar ve başlangıç fonları aracılığıyla bu hafta Amerika’nın çocukları adına borsaya 800 milyon dolarlık yeni sermaye yatırılacağını kaydetti.

ABD Hazine Bakanlığı tarafından 4 Temmuz’da kullanıma açılan Trump Hesapları kapsamında aileler çocukları adına yatırım hesabı açabiliyor.

Hesaplara aile üyeleri, arkadaşlar ve diğer yetişkinlerin yanı sıra işverenler, hayır kuruluşları ve kamu kurumları da katkıda bulunabiliyor.

Program kapsamında 1 Ocak 2025 ile 31 Aralık 2028 tarihleri arasında doğan uygun şartları sağlayan çocukların hesaplarına ABD Hazine Bakanlığı tarafından 1000 dolarlık başlangıç katkısı yapılacak.

ABD Hazine Bakanlığına göre, 6 milyondan fazla aile Trump Hesabı açmak için kayıt yaptırdı. Ayrıca 50’den fazla şirket, çalışanlarının çocuklarının hesaplarına katkı sağlamayı taahhüt etti.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yılın ilk yarısında Avrupa borsaları arasında en yüksek getiriyi yüzde 15 ile İtalya’da FTSE MIB sağlarken FTSE MIB’yi yüzde 12,5 ile İspanya’da IBEX 35, yüzde 5,7 ile İngiltere’de FTSE 100, yüzde 3,6 ile Fransa’da CAC 40 ve yüzde 2,1 ile Almanya’da DAX izledi.

Avrupa genelini kapsayan Stoxx Europe 600 endeksi, 30 Haziran’da 641,73 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 8,4 değer kazandı. Endeks, ilk yarıyı yıl içi zirvesinin yüzde 0,3 altında tamamlarken dip seviyesinden 30 Haziran kapanışına kadar yüzde 14,8 yükseldi.

İtalya’da FTSE MIB endeksi, aynı dönemde 51.682,43 puana çıkarak yüzde 15 yükseldi ve Avrupa’nın önde gelen endeksleri arasında en yüksek getiriyi sağladı.

FTSE MIB, yıl içindeki en düşük seviyesini 23 Mart’ta 41.616,11 puanla, en yüksek seviyesini ise 19 Haziran’da 53.188,37 puanla kaydetti. Endeks, ilk yarıyı zirvesinin yüzde 2,8 altında tamamlarken dip seviyesinden yüzde 24,2 yükseldi.

İspanya’da IBEX 35 endeksi, 2025 yılını 17.307,80 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran’da 19.471,90 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 12,5 değer kazandı.

İngiltere’de FTSE 100 endeksi 10.497,12 puana çıkarak yılın ilk yarısında yüzde 5,7 yükseldi.

Fransa’da CAC 40 endeksi de 2025 yılını 8.112,02 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran’da 8.403,99 puana yükseldi. Endeks, yılın ilk yarısında yüzde 3,6 değer kazandı.

Aynı dönemde Almanya’da DAX endeksi ise 24.995,81 puana ulaşarak yüzde 2,1 arttı.

Enerji şoku Avrupa piyasalarını baskıladı

Orta Doğu’da şubat sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin durması, enerjiye bağımlı Avrupa piyasaları için yılın ilk yarısındaki en güçlü şoku oluşturdu.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık 5’te birinin geçtiği Boğaz’da sevkiyatların aksaması, bölgede petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.

Enerji ithalatına bağımlı Avrupa ekonomileri bu gelişmeden olumsuz etkilenirken hava yolu, otomotiv, kimya, ulaştırma ve tüketim şirketlerinin maliyet beklentileri bozuldu.

Petrol ve doğal gaz üreticileri ise yükselen enerji fiyatlarının etkisiyle bölge endekslerinden pozitif ayrıştı.

Deniz taşımacılığında sigorta maliyetlerinin artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve tedarik sürelerinin uzaması da Avrupa’daki üretici şirketler üzerinde ilave maliyet baskısı oluşturdu.

ABD ile İran arasında haziranda sağlanan geçici mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere yaklaşması, enflasyon endişelerinin azalmasına ve Avrupa borsalarında risk iştahının yeniden artmasına yardımcı oldu.

Bununla birlikte ateşkesin kırılgan yapısı, Boğaz’daki mayın riski ve deniz trafiğinin tam kapasiteye ulaşmaması, jeopolitik risk priminin ilk yarı sonunda tamamen ortadan kalkmasını engelledi.

Avrupa Merkez Bankası faiz artırdı

Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozması, Avrupa Merkez Bankasının haziran toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artırmasına neden oldu.

Kararın ardından mevduat faizi yüzde 2,25’e, ana refinansman faizi yüzde 2,40’a ve marjinal fonlama faizi yüzde 2,65’e yükseldi.

Banka, 2026 yılı enflasyon tahminini yüzde 3 olarak açıklarken ekonomik büyüme görünümüne ilişkin aşağı yönlü risklere dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının 17 Haziran’da politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması ve bazı banka yetkililerinin yılın kalan döneminde faiz artırımına ihtiyaç duyulabileceğine işaret etmesi de küresel tahvil getirileri üzerinden Avrupa hisselerindeki oynaklığı artırdı.

Savunma harcamaları Avrupa hisselerini destekledi

Avrupa borsaları 2026’ya güçlü bir başlangıç yaparken Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini genişletme planları, bölgedeki savunma ve havacılık şirketlerinin hisselerini destekledi.

Almanya’nın altyapı ve savunma harcamalarını artıracağına yönelik beklentiler, mühendislik, inşaat ve sanayi şirketlerine de olumlu yansıdı. Kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağı beklentisi, özellikle yılın ilk aylarında DAX endeksinin rekor seviyelere ulaşmasına katkıda bulundu.

Savunma şirketlerinin artan sipariş hacimleri ve Avrupa ülkelerinin uzun vadeli askeri modernizasyon programları sektörün gelir beklentilerini güçlendirirken yılın ilerleyen dönemlerinde yüksek değerlemelere ulaşan bazı şirketlerde kar satışları görüldü.

ABD tarifeleri ihracatçı şirketleri etkiledi

ABD’nin ticaret politikaları, Avrupa piyasalarının ilk yarının başındaki ana gündem maddelerinden biri oldu.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin büyük bölümünü iptal etti. Kararın ardından ABD yönetimi, çoğu ülkeden yapılan ithalata 150 gün süreyle yüzde 10 ek gümrük vergisi getirdi.

ABD yönetiminin Avrupa Birliği ile daha önce varılan ticaret anlaşmasındaki tarife üst sınırına bağlı kalacağını ve bölgeden yapılan ithalatın büyük bölümünde vergi oranının yüzde 15’i aşmayacağını açıklaması, ticaret kaynaklı baskıyı kısmen azalttı.

Bununla birlikte Çin’de büyüyen elektrikli araç pazarı ve artan rekabet, Avrupalı otomotiv şirketleri üzerinde baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Yılın ilk yarısında ABD/İsrail-İran Savaşı ile tırmanan jeopolitik gerilim, artan enflasyonist baskılar, merkez bankalarının sıkı para politikalarına adım atması, dolara olan talebin artması ve tahvil faizlerindeki yükseliş yatırımcıların riskli varlıklardan çıkmasına neden oldu.

Böylece borsalarda, emtia piyasasında işlem gören ürünlere kadar birçok riskli varlıkta satış baskısı öne çıkarken kripto para piyasası da bu satış baskısına en çok maruz kalan varlık grupları arasında yer aldı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması ve bu yıl en az bir faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamalar, kripto para piyasasındaki düşüşlerin önde gelen nedenleri arasında bulunuyor.

Kripto paralar gibi getiri sağlamayan, spekülatif varlıklar yüksek faiz oranlarında genellikle düşük performans gösteriyor. Yükselen tahvil getirileri ve faiz oranları, kriptoya yatırım yapmanın fırsat maliyetini artırıyor.

Diğer taraftan, kripto para piyasasının yönünde bireysel yatırımcılardan ziyade kurumsal sermaye akışları daha çok belirleyici olabiliyor.

Kurumsal şirketlerin bitcoin alımlarını azaltması da bu satış baskısında etkili oldu.

Bitcoin yüzde 33 düştü

Kripto piyasasındaki tüm kripto paraların toplam değerini ifade eden Total Market, bu yılın ilk yarısında yaklaşık 919 milyar 860 milyon dolar azalarak 2 trilyon 956 milyar 470 milyon dolardan 2 trilyon 36 milyar 610 milyon dolara geriledi.

31 Aralık 2025’te 87 bin 524,9 dolar olan bitcoin haziran ayında 58 bin 635,1 dolara düştü. Bitcoin böylece yılın ilk yarısında yüzde 33 değer kaybetti.

Ethereum da yılın ilk yarısında yüzde 47 düşüşle 2 bin 976 dolardan 1575 dolara indi. Ethereum haziran ayında 1505,7 dolarla Nisan 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.

“Kripto para piyasası sadece kendi iç dinamikleriyle fiyatlanmıyor”

​​​​​​​Blokzincir ve Kripto Varlık Stratejisti Mete Ali Başkaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kripto para piyasasında yılın ilk yarısındaki sert satış baskısını tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağını söyledi.

Başkaya, Fed’in faizleri yüksek seviyelerde tutması, küresel likidite koşullarının sıkı kalması, spot ETF tarafındaki çıkışlar, kurumsal yatırımcı talebindeki zayıflama ve jeopolitik risklerin aynı anda fiyatlanmasının özellikle ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji arzına ilişkin endişelerin küresel risk iştahını baskıladığını vurguladı.

Kripto piyasasının kendi içindeki kaldıraçlı pozisyonlarının çözülmesinin de düşüşü hızlandırdığına işaret eden Başkaya, şunları kaydetti:

“Bitcoin görece daha dirençli kalırken ethereum ve altcoin tarafında likidite kaybı daha sert hissedildi. Bu süreç bize kripto para piyasasının artık yalnızca kendi iç dinamikleriyle değil, Fed politikası, ETF akımları, dolar likiditesi, jeopolitik riskler ve kurumsal sermaye hareketleriyle birlikte fiyatlandığını gösteriyor. Ben bu dönemi kripto para piyasasının bittiği bir dönem olarak değil, piyasanın kalite ayrımı yaptığı, daha olgun bir düzeltme süreci olarak görüyorum. Kalıcı toparlanma için yeniden güçlü ETF girişleri, daha yumuşak Fed beklentisi, jeopolitik tansiyonun azalması ve piyasaya yeni bir güven hikayesinin gelmesi gerekiyor.”

ABD’de açıklanan istihdam verileri ve jeopolitik gelişmelere ilişkin iyimserlikten kaynaklı pozitif etkilerle altının onsu temmuz ayına pozitif başladı.

ABD’de tarım dışı istihdam haziranda 57 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin oldukça altında gerçekleşti. İstihdamda, profesyonel ve ticari hizmetler, sosyal yardım ve sağlık hizmetleri alanlarında artış eğilimi sürerken eğlence ve konaklama sektöründe ise istihdam kaybı yaşandı.

Tarım dışı istihdamda nisanda kaydedilen artış 179 binden 148 bine, mayıstaki artış 172 binden 129 bine revize edildi.

ABD’de işsizlik oranı haziranda yüzde 4,2’ye geriledi. Piyasa beklentileri bu dönemde işsizlik oranının mayısta olduğu gibi yüzde 4,3 seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi. Bu durum, Fed’in gelecek dönemde faiz patikasında daha esnek hareket edebileceğine yönelik fiyatlamaları desteklerken yatırımcıların faiz artırımı beklentilerini düşürmesine yol açtı. Bu gelişmeyle dolara olan talebin azalması da altın başta olmak üzere değerli metal fiyatlarını destekledi.

Altının onsu ABD’de beklenenden düşük gelen istihdam verilerinin ardından Fed’in faiz artırımı beklentilerini düşürmesiyle 5 haftanın ardından haftalık bazda yüzde 2,5 artarak 4 bin 175 dolara çıktı ve ilk haftalık kazancını elde etti.

Öte yandan, jeopolitik gerginliklerin azalmasıyla petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere gerilemesi de altın fiyatlarını desteklerken geçen hafta teknoloji hisselerinde görülen düşüşlerden dolayı yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşması da fiyatlardaki yükselişte etkili oldu.

Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed’e yönelik “şahin” beklentileri artırması bu yıl altın fiyatlarındaki düşüşte etkili olurken altının onsu yılın ilk yarısında yüzde 7,1 değer kaybetmişti.

“(ABD’nin tarım dışı istihdam verisi) Bu da getiri açısından altına destek sağladı”

Avustralya merkezli KCM Trade Global Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, altının bu hafta doların geçirdiği hafif düşüşten fayda sağladığını belirtti.

Beklenenden zayıf gelen tarım dışı istihdam verilerinin doların ivmesini bir miktar kırdığını ve bunun da altının yükselişine katkıda bulunduğunu ifade eden Waterer, “100 bin artışın altında açıklanan tarım dışı istihdam verisi, Fed’in faiz artırımlarına yönelik aciliyeti bir dereceye kadar azalttı, bu da getiri açısından altına destek sağladı.” dedi.

Waterer, petrol fiyatlarının düşük seviyelerde seyrettiğini ve bu durumun da enflasyon açısından altına destek olduğunu kaydetti.

Altın için daha iyi bir hafta olduğunu ancak yılın başlarında yakaladığı ivmeyi henüz geri kazanamadığını vurgulayan Waterer, “Altının yükseliş ivmesini daha da artırabilmesi için doların daha da değer kaybetmesi gerekecektir. ” değerlendirmesinde bulundu.

Teknoloji şirketlerinin yapay zeka yatırımlarının artması ve ABD/İsrail-İran Savaşı’ndan kaynaklı arz endişeleri yılın ilk yarısında baz metal fiyatlarını yukarı yönlü etkilerken, bakır ve alüminyum fiyatları bu yükselişlerde başrol oynadı.

Bakırın libresi, söz konusu dönemde uluslararası piyasalarda yapay zeka veri merkezlerinden gelen yoğun talep ve küresel arza yönelik sıkıntılarla 6,67 dolara ulaşarak rekor kırdı.

Orta Doğu’daki gerginliklerin küresel ekonomik aktivite üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran Savaşı başladıktan sonra bakır fiyatlarında geri çekilmeler görülmesine karşın bu ürünün tedarikine ilişkin sıkıntıların ve talebin devam etmesi fiyatların tekrar toparlanmasını sağladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlaması sonrasında petrol tedarikine ilişkin bozulmaların yenilenebilir enerjiye ilgiyi artırması da bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu.

Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara ulaşımının sınırlı hale gelmesiyle bu ülkeler, yenilenebilir enerji tarafına tekrar yoğunlaştı.

Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına neden olurken enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açtı.

Öte yandan, enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta-uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini de artırdı.

Son zamanlarda da Hürmüz Boğazı kaynaklı sıkıntılardan dolayı kükürt tedarikinin de olumsuz etkilenmesi bakır fiyatlarının rekor kırmasında etkili oldu. Özellikle Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırma için gereken sülfürik asit üretiminde bu kükürde bağımlı durumda. Bu lojistik darboğaz, küresel bakır arzını doğrudan tehdit eder duruma geldi.

Artan yapay zeka altyapısı yatırımları, elektrikli araç talebindeki büyüme ve yenilenebilir enerji dönüşümünün bakıra yönelik küresel talebini hızla artırdı. Diğer yandan savaş kaynaklı yükselen enerji ve nakliye maliyetleri hem üretim hem de lojistik tarafında ciddi maliyet baskısı oluşturdu.

Dünyanın en büyük bakır üreticisi Şili’de üretimde yaşanan düşüş, arz-talep dengesini talep lehine bozarak fiyatları destekleyen önemli unsurlardan biri olarak öne çıktı. Çin’in bakır ithalatının güçlü seyretmesi de bakır talebinin güçlü kaldığını gösterdi.

ABD merkezli Freeport şirketinin Endonezya’daki Grasberg madeninde yaşanan ıslak cevher sorunu nedeniyle bakır üretiminin 2027 sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağına ilişkin haberler de arz endişelerini artırdı.

Bakırın libresi böylece ocak ayında yüzde 5, şubat ayında yüzde 1,2 arttı.

Orta Doğu’daki savaşın başlamasının ardından mart ayında yüzde 6 azalan bakırın libresi bu gelişmelerle kayıplarını telafi etti. Nisan ayında yüzde 6 değer kazanan bakırın libresi, mayıs ayında da yükselişlerine devam etti. Mayıs ayında yüzde 6,8 değer kazanan bakırın libresi, 2 Haziranda 6,67 dolarla rekor kırdı.

Haziran ayını yüzde 2,8 düşüşle tamamlayan bakırın libresi, bu düşüşe karşın yıl genelinde yatırımcısını sevindirdi.

Bakırın libresi yılın ilk yarısını yüzde 9,8 artışla 6,09 dolardan tamamladı.

Alüminyum üretiminde Orta Doğu öne çıkıyor

Alüminyum fiyatları da Londra Metal Borsasında ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı risklerin arz endişelerine neden olmasıyla bu yıl sert yükseldi.

ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlaması sonrasında emtia piyasasında alüminyum en çok etkilenen ürünlerden bir tanesi oldu.

Hürmüz Boğazı’nın kapanması ile Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) toplam 6,2 milyon ton civarındaki yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı risk altında kaldı. Bu üç ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden alüminyum ihracatı yüzde 80’lik orana sahip.

ABD/İsrail-İran Savaşı başladıktan sonra BAE merkezli Emirates Global Aluminium’a (EGA) ait Et-Tavila tesisinin, İran’ın füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) Halife Ekonomik Bölgesi’ne düzenlediği saldırılarda zarar görmesi de arza ilişkin endişelerin kayda değer bir şekilde artmasına neden oldu.

Savaş başlamadan önce de küresel alüminyum piyasasında arz sıkıntıları varken savaş sonrası arz sıkıntıları daha da şiddetlendi.

Bu durum, Hürmüz Boğazı’nın global ham madde piyasaları açısından petrol ve doğal gaz dışında da oldukça kritik olduğunun net göstergesi oldu.

Alüminyum üretiminde maliyetin yaklaşık yüzde 40’ı elektrik maliyetinden kaynaklanıyor. Söz konusu enerji maliyetinde son dönemde yaşanan artış alüminyum maliyetlerinde artışa yol açtı. Bu da fiyatlamaları yukarı çeken diğer bir unsur oldu.

Dünyada en fazla alüminyum üreten ülke olan Çin’in söz konusu madenin üretimine üst sınır getirmiş olması nedeniyle, talep arttığı zaman arz bunu desteklemiyor ve bu da fiyatlara yansıyor.

Bu gelişmelerle Londra Metal Borsası’nda işlem gören alüminyumun ton başına fiyatı ocak ayında yüzde 5 artarak 3 bin 144 dolara çıktı. Şubat ayında yüzde 0,1 azalarak 3 bin 140 dolara inen alüminyum martta yüzde 10,4 artışla 3 bin 467 dolara, nisanda yüzde 0,2 yükselişle 3 bin 474 dolara, mayısta yüzde 5,5 artışla 3 bin 666,5 dolara ulaştı.

Söz konusu madenin ton fiyatı, 2 Haziran’da 3 bin 787 dolara kadar çıkarak 4 yılın en yüksek seviyesini görse de ABD ve İran arasında imzalanan barış anlaşmasının jeopolitik gerilimlere yönelik kaygıları azaltması nedeniyle ayı yüzde 15,8 azalışla 3 bin 88,5 dolardan tamamladı.

Haziran ayındaki düşüşe karşın alüminyumun ton başına fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 3 arttı.

“Bakırdaki yükselişin sebebi yapay zeka yatırımlarındaki patlama”

Finansal hizmetler şirketi Capital.com Kıdemli Finansal Piyasalar Analisti Kyle Rodda, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bakırdaki yükselişin sebebi olarak yapay zeka yatırımlarındaki patlama olduğunu söyledi.

Rodda, bu durumun çoğunlukla veri merkezlerinin inşasından kaynaklı olarak piyasada ciddi bir sıkışıklığa yol açtığını belirtti.

ABD ticaret politikasının da yılın farklı dönemlerinde bakır fiyatlarına etkisi olduğunu ifade eden Rodda, ayrıca 2026’nın başlarında doların değer kaybetmesinin de bakır piyasasını desteklediğini vurguladı.

Rodda, “Ancak günün sonunda mesele, yapay zeka ve arz dengesinde bitiyor. Bu durum da bize fiyatların güçlü bir şekilde desteklenmeye devam edebileceğini düşündürüyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, yeni araçların üretiminde geri dönüştürülmüş plastik kullanımını kademeli olarak zorunlu hale getirecek, ömrünü tamamlamış araçların ise yeniden kullanımını, geri dönüşümünü ve geri kazanımını artıracak yeni kuralları kabul etti.

AB Konseyinden yapılan açıklamada, yeni düzenlemeyle otomotiv sektörünün daha sürdürülebilir ve kaynakların verimli kullanıldığı bir yapıya kavuşturulmasının amaçlandığı, araçların tasarımından üretimine ve kullanım ömrü sonundaki işlemlerine kadar tüm süreci kapsayan yeni kurallar getirildiği belirtildi.

Açıklamada, “Kuralların yürürlüğe girmesinden 6 yıl sonra, yeni araçların üretiminde kullanılan plastiğin en az yüzde 15’inin geri dönüştürülmüş malzemeden elde edilmesi gerekecek.” ifadesine yer verildi.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra yeni araçlarda kullanılan geri dönüştürülmüş plastik oranının yüzde 25’e çıkarılmasının hedeflendiği aktarılan açıklamada, bunun en az yüzde 20’sinin ise kullanım ömrünü tamamlamış araçlardan geri kazanılan malzemeden oluşmasının zorunlu olacağı belirtildi.

Açıklamada, üreticilerin araçlarının atık haline geldikleri dönem de dahil olmak üzere tüm yaşam döngüsünden mali ve organizasyonel açıdan sorumlu tutulacağı belirtilerek, bu yükümlülüğün araçların döngüsel ekonomiye uygun tasarlanmasını teşvik etmeyi, kullanım ömrünü tamamlamış araçların ücretsiz geri alınmasını ve uygun şekilde işlenmesini kapsadığı bildirildi.

Düzenlemenin, yasa dışı şekilde sökülen veya AB dışına çıkarılan kayıp araçlar sorununu da hedef aldığı kaydedilerek, kullanım ömrünü tamamladığı belirlenen araçların yalnızca yetkili tesislerde işleme alınabileceği, ikinci el araç olarak satılamayacağı veya ihraç edilemeyeceği belirtildi.

Trafiğe elverişli olmayan kullanılmış araçların ihracatının da yasaklanacağı belirtilen açıklamada, böylece AB’nin üçüncü ülkelerde çevre kirliliğine katkıda bulunmamasının ve değerli ham maddelerin Birlik içinde tutulmasının amaçlandığı vurgulandı.

Açıklamada, yeni düzenlemenin tam kapsamıyla binek otomobiller ve hafif ticari araçlara uygulanacağı, kamyonlar, motosikletler ve özel amaçlı araçların ise daha sınırlı yükümlülüklere tabi tutulacağı bildirildi.

Düzenleme, yürürlüğe girmesinden iki yıl sonra uygulanmaya başlanacak.

AB’de her yıl 6 milyondan fazla araç kullanım ömrünü tamamlarken, bu araçların yetersiz şekilde yönetilmesinin çevre kirliliğine ve önemli miktarda ham madde kaybına yol açtığı öngörülüyor.

Almanya Gümrük İdaresinden yapılan açıklamaya göre, 1 Temmuz’dan itibaren üçüncü ülkelerden AB’deki tüketicilere yönelik uzaktan satış yoluyla gönderilen ve değeri 150 avroyu geçmeyen gönderilerde, paket içindeki her bir farklı ürün kategorisi başına 3 avro tutarında sabit bir gümrük vergisi uygulanacak.

AB’nin bu adımla, gümrük muafiyeti nedeniyle birlik içindeki satıcılar aleyhine oluşan haksız rekabeti önlemeyi ve iç pazarı korumayı hedeflediği belirtildi. İstisnai durumlarda ise standart gümrük tarife oranları geçerli olmaya devam edecek.

Yeni düzenlemeyle kargo paketindeki her farklı ürün kategorisi başına 3 avro vergi alınacak. Örneğin, pakette sadece 4 çift çorap varsa tek kategori sayılacak ve 3 avro ödenecek. Ancak çorabın yanında oyuncak ve şarj kablosu da varsa, 3 farklı kategori oluştuğu için vergi 9 avroya çıkacak.

1 Temmuz’dan önce sipariş edilse bile bu tarihten sonra gümrüğe giren tüm ürünler yeni kurala tabi olacak. Mevcut yüzde 19 ve yüzde 7’lik ithalat KDV’si uygulaması ise aynen sürecek.

Tüketiciler için gümrük işlemlerinde bir prosedür değişikliği olmayacak. Taşıyıcı kargo firmaları gümrük vergisini önceden ödeyip teslimat anında alıcıdan tahsil etmeye devam edecek.

Ayrıca “Tek Durak İthalat Noktası” (IOSS) sistemine kayıtlı online satıcılar bu vergiyi doğrudan satış fiyatına da yansıtabilecek. Öte yandan yetkililer, bu sabit verginin kasım ayında yürürlüğe girecek “Kargo İşlem Ücreti” ile karıştırılmaması gerektiği uyarısında bulundu.

Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil ise konuya ilişkin değerlendirmesinde, 150 avroluk gümrük muafiyeti sınırının 1 Temmuz’da kaldırılmasının yerel istihdama doğrudan katkı sağlayacağına işaret etti.

Kararın iç piyasayı koruyacağını savunan Klingbeil, “Bu adım, perakende ticaretimizi, dolayısıyla Almanya’daki ekonomiyi ve istihdamı korumaktadır. Söz konusu muafiyet kapsamında genellikle sağlığa veya çevreye zararlı, kalitesiz ürünler ithal edilmekteydi.” ifadelerini kullandı.

OYAK Çimento ile Almanya merkezli temiz teknoloji şirketi Pure Energy, 7’nci Türk-Alman Enerji Forumu kapsamında iş birliği protokolü imzaladı.

Türkiye çimento endüstrisinin önde gelen şirketlerinden OYAK Çimento, Ankara’da düzenlenen 7’nci Türk-Alman Enerji Ortaklığı Forumu kapsamında geleceğin enerji stratejilerini şekillendirecek bir iş birliğine imza attı. Şirket, sanayide enerji esnekliğinin değerlendirilmesi ve karbonsuzlaşma süreçlerinin hızlandırılması amacıyla Almanya merkezli temiz teknoloji şirketi Pure Energy ile iş birliği protokolü imzaladı.

Enerji esnekliği ve karbonsuzlaşmada güç birliği

“Enerji Güvenliği için Ortaklık” ana temasıyla toplanan ve iki ülke arasındaki siyasi kararlılığı somut projelere dönüştürmeyi amaçlayan forumda, iş birliği kapsamı daha da genişletilerek ortaklığın adı “Türk-Alman Enerji ve Maden Ortaklığı” olarak güncellendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche’nin katılımıyla gerçekleşen organizasyon, sanayinin geleceğine yönelik stratejik dönüşüm başlıklarına ev sahipliği yaptı. Bu stratejik protokol ile OYAK Çimento ve Pure Energy; enerji verimliliğini artırmak, yenilikçi enerji çözümlerini değerlendirmek, sanayide esneklik ile karbonsuzlaşma odağında sürdürülebilir üretim yaklaşımını daha da güçlendirmek üzere ortak çalışmalar yürütecek.

Protokolün diğer imzacısı olan Almanya merkezli Pure Energy, yenilenebilir enerji varlıklarının ve batarya depolama sistemlerinin ticari optimizasyonu, enerji ticareti, proje geliştirme ve uygulamalı danışmanlık hizmetleri alanlarında uzmanlaşmış, özel bir temiz teknoloji şirketi olarak öne çıkıyor. İki şirketin bir araya gelerek başlattığı bu süreç, forumda çizilen vizyonun sahada projelere dönüşmesinin ilk somut adımlarından birini oluşturuyor.

“Düşük karbonlu üretim vizyonumuzla sanayinin dönüşümüne öncülük ediyoruz”

İmza töreninin ardından stratejik ortaklığa ilişkin değerlendirmelerde bulunan OYAK Çimento Ülke CEO’su Murat Sela şunları vurguladı: “Geleceğin enerji sistemleri; güçlü iş birlikleri, ortak vizyon ve sürdürülebilir dönüşüm odağında şekilleniyor. Türk-Alman Enerji Ortaklığı Forumu kapsamında Pure Energy ile imzaladığımız bu stratejik protokol, sanayide enerji esnekliğinin değerlendirilmesi ve karbonsuzlaşmanın desteklenmesi adına son derece somut bir adım olma özelliği taşıyor. Şirket olarak düşük karbonlu üretim vizyonumuz doğrultusunda sanayinin dönüşümüne katkı sağlayacak hamleleri kararlılıkla yapıyoruz. Bu iş birliği sayesinde enerji verimliliğimizi artırmayı, yenilikçi enerji çözümlerini operasyonlarımıza entegre etmeyi ve sürdürülebilir üretim yaklaşımımızı daha da pekiştirmeyi hedefliyoruz. Sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek amacıyla değer üretmeye kesintisiz devam edeceğiz.”

Uluslararası enerji analiz ve araştırma kuruluşu BloombergNEF’in (BNEF) Türkiye’nin enerji dönüşümünü ele aldığı “Turkey Transition Factbook 2026” raporunda, yenilenebilir enerji, enerji depolama sistemleri, batarya ve elektrikli araç ekosistemi, temiz sanayi, karbon piyasaları ve enerji dönüşümünün finansmanına ilişkin mevcut durum ile 2035 ve 2050 projeksiyonları değerlendirildi.

Türkiye’nin geçen yıl rüzgar enerjisi kurulumlarında dünyada 5’inci, güneş enerjisi kurulumlarında ise 10’uncu sırada yer aldığı bilgisine yer verilen rapora göre, ülke her iki teknolojide de dünyanın lider pazarları arasında yer alıyor.

Bu kapsamda, Türkiye’de 2026-2035 döneminde toplam 25 gigavatlık yeni rüzgar enerjisi kapasitesinin devreye alınacağı öngörülüyor. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) projelerinin söz konusu dönemde yeni rüzgar kurulumlarının yaklaşık yüzde 37’sini oluşturması bekleniyor.

Geçen yıl lisans almış yaklaşık 19 gigavatlık depolamalı rüzgar enerjisi santrali projesinin inşa edilmesiyle Türkiye’de yenilenebilir enerji kapasitesinin önemli ölçüde artacağı öngörülüyor.

Depolama teknolojilerindeki gelişmelerin rüzgar enerjisinin elektrik sistemindeki rolünü daha da güçlendirmesi beklenirken, daha yüksek oranda baz yük talebinin karşılanabilmesi için ilave rüzgar ve batarya yatırımlarına ihtiyaç duyuluyor.

Güneş enerjisi kapasitesinin 2030’a kadar iki katına çıkması bekleniyor

Türkiye geçen yıl güneş enerjisi kurulumlarında 6,4 gigavatlık yeni kapasiteyle dünyada 10’uncu sırada yer aldı. Türkiye’nin güneş enerjisi kurulu gücünün 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkacağı hesaplanıyor.

Geçen yıl devreye alınan yeni güneş enerjisi kapasitesinin yüzde 84’ünü, ağırlıklı olarak öz tüketim amacıyla kurulan lisanssız güneş enerjisi santralleri oluşturuyor.

Lisanssız güneş enerjisi projeleri 2026’da da yeni kurulumların ana kaynağı olmayı sürdürecek, 2028-2035 döneminde YEKA ihaleleri ve büyük ölçekli yatırımların etkisiyle lisanslı güneş santrallerinin kurulumlardaki payının artacağı da değerlendiriliyor.

Öte yandan, YEKA ihalelerinin yanında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile geliştirilen işbirlikleri güneş enerjisi yatırımlarını destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye’de batarya depolama pazarının da yakın dönemde hızla büyümesi bekleniyor. Batarya maliyetlerindeki düşüş, yenilenebilir enerji kurulu gücündeki artış ve yerli üretim kapasitesinin gelişmesiyle enerji depolama yatırımlarının ivme kazanacağı öngörülüyor.

Türkiye’nin 2035 yılına kadar 8 gigavat batarya depolama kapasitesine ulaşarak enerji dönüşümünü hızlandırması bekleniyor. Kurulacak depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 90’ını ise şebeke ölçekli projelerin oluşturması bekleniyor.

Son dönemde yapılan lisans düzenlemeleriyle yeni şebeke ölçekli depolama lisanslarının yalnızca rüzgar ve güneş santralleriyle entegre projelere verilmesi de yatırımları destekliyor.