Rusya Merkez Bankası tarafından yapılan yazılı açıklamada, 28 Kasım’da iç piyasada durdurulan döviz alımlarına ilişkin alınan yeni karara yer verildi.

Buna göre, banka, bütçe kuralları çerçevesinde 9 Ocak’tan itibaren alımlara tekrar başlayacak.

Ruble 27 Kasım’da dolar karşısında yüzde 8,5’ten fazla değer kaybetmiş, dolar/ruble paritesi 114,5 seviyesine kadar yükselmişti.

Rusya Merkez Bankası rubledeki değer kaybını durdurmak amacıyla döviz alımlarını durdurma kararı almıştı.

Dolar/ruble paritesi TSİ 11.40’ta 100 seviyesinden işlem görüyor.

AA muhabirinin, piyasa değeri bir milyar doların üzerinde bulunan 52 otomobil üreticisine ilişkin verilerden derlediği bilgilere göre, söz konusu şirketlerin toplam piyasa değeri yaklaşık 2,82 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor.

ABD merkezli Tesla, 1,38 trilyon dolarlık güncel piyasa değeriyle listede ilk sırada yer alıyor.

Böylece elektrikli otomobil alanında öncü konumda bulunan Tesla, söz konusu piyasa değeriyle küresel otomobil sektöründeki diğer 51 büyük üreticinin toplam piyasa değerini yakaladı.

Tesla’nın en yakın takipçisi Japon Toyota markası oldu. Toyota’nın piyasa değeri 237,6 milyar dolar seviyesinde seyrediyor.

Listenin üçüncü sırasında 110,7 milyar dolar piyasa değeriyle Çinli BYD yer alırken, 102,5 milyar dolarla Xiaomi ve 77 milyar dolarla İtalyan Ferrari bu şirketleri takip etti.

ABD merkezli General Motors 57,8 milyar dolar piyasa değeriyle altıncı, Alman Porsche 55 milyar dolarla yedinci ve Mercedes-Benz 52,8 milyar dolarla sekizinci sırada bulunuyor.

BMW ve Volkswagen sırasıyla 49,1 ve 45,4 milyar dolar piyasa değeriyle dünyanın en büyük 10 otomobil üreticileri arasında yer alıyor.

Tesla hariç söz konusu büyük 9 şirketin toplam piyasa değeri 788 milyar doları buluyor.

Piyasa değeri bir milyar doların üzerinde olan diğer otomobil üreticileri arasında Honda, Hindistan merkezli Mahindra&Mahindra, Maruti Suzuki, Ford, Stellantis, Hyundai, Tata Motors, SAIC Motor, Kia ve Çinli Seres Group gibi şirketler yer alıyor.

Araç satışı sayısında lider Toyota

Öte yandan, şirketlerin piyasa değeri ve otomobil satışlarına ilişkin sıralaması büyük çaplı değişiklik gösteriyor.

ABD merkezli F&I Tools’un verilerine göre, geçen yıl dünya çapında en fazla araç satışı yapan şirketler arasında 10,3 milyon adetle ilk sırada Toyota yer alıyor.

Volkswagen’in geçen yılki satışları 9,2 milyon seviyesinde bulunurken, bu şirketleri 7,3 milyonla Hyundai Kia, 6,4 milyonla Stellantis Group, 6,2 milyonla General Motors, 4,4 milyon satışla Ford, 4,2 milyonla Honda, 3,4 milyonla Nissan ve 2,6 milyon satışla BMW izledi.

Tesla’nın 2023 sonu itibarıyla toplam satışları ise 1,81 milyon seviyesinde gerçekleşti.

ABD Federal Havacılık İdaresinden (FAA) yapılan açıklamada, American Airlines’ın, sabah teknik bir sorun olduğunu bildirdiği ve ülke genelinde uçuşların durdurulmasını talep ettiği aktarıldı.

ABD basınında yer alan haberlere göre, American Airlines söz konusu sorun nedeniyle uçuşlarını yaklaşık bir saat durdurmak zorunda kaldı.

Hava yolu trafiğinin yoğunlaştığı Noel tatili arifesinde yaşanan sorun, binlerce yolcunun seyahatinin kısa süreli aksamasına neden oldu.

FAA, daha sonra uçuşların durdurulması kararının kaldırıldığını bildirdi.

Söz konusu gelişmelerle American Airlines’ın hisseleri, piyasa öncesi işlemlerde yüzde 5’e kadar düştü.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa Birliği’nin (AB) en büyük doğal gaz tedarikçisi konumunda bulunan Rusya, yaklaşık 50 yıl süren boru hattı yatırımlarıyla 2022’ye kadar AB’deki pazar payını yüzde 40’a kadar çıkarmıştı.

Savaş kaynaklı yaptırımlar nedeniyle müşterilerini ABD, Katar gibi sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikçilerine ve üretimini artıran Norveç’e kaptıran Rusya, geçen yıl AB’ye yaklaşık 15 milyar metreküp doğal gaz sevk ederken, söz konusu hacim 2021’de 201,7 milyar metreküp seviyesindeydi.

Rusya’da boru hatlarıyla doğal gaz tedarikinde tekel konumunda bulunan Gazprom’un AB’deki ana müşterilerinden geriye Macaristan ve Slovakya kalırken, iki ülke de sevkiyatın devam etmesi için girişimlerde bulunmaya devam ediyor.

Son olarak Slovakya Başbakanı Robert Fico 22 Aralık akşamı Moskova’ya gelerek doğal gaz sevkiyatı konusunu görüşmek üzere Kremlin’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le bir araya geldi.

Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakanı Peter Szijjarto da Rus gazının Macar ekonomisinin istikrarı için kritik öneme sahip olduğunu kaydetti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenskiy ise Rus gazının sevkiyatını devam ettirmeyeceklerine dair net açıklamalar yaparken, Putin de 19 Aralık’ta yaptığı açıklamada, “Bu sözleşme artık olmayacak, her şey açık, hayatta kalacağız, Gazprom hayatta kalacak.” ifadesini kullandı.

Bölgenin enerji denklemindeki önemli rolünü kaybetmek istemeyen Ukrayna, Azerbaycan üzerinden sevkiyat sağlamak için görüşmelerde bulunurken, bu konuda somut bir ilerleme sağlanamadı.

Öte yandan, Ukrayna geçen yıl AB ve Moldova’dan yaklaşık 5 milyar metreküp doğal gaz ithal ederken, söz konusu gazın önemli kısmını tersine akış yöntemiyle Rusya’dan alınarak ülkeye geri sevk edilen Rus gazının oluşturması da dikkati çekiyor.

Rusya’nın Ukrayna üzerinden gaz sevkiyatı

Sovyetler Birliği döneminde inşa edilen Urengoy-Pomari-Ujgorod Boru Hattı, Sibirya’nın batısında çıkartılan doğal gazı Avrupa’ya Ukrayna üzerinden sevk etmek üzere Rusya’nın Suca şehrine taşıyor.

Ukrayna üzerinden Slovakya’ya uzanan hat, Macaristan’a da buradan sevkiyat sağlıyor.

Avrupa’ya giden Rus doğal gazının üçte birinin geçtiği Sohranivka dağıtım noktasında sevkiyat, Ukrayna tarafından Mayıs 2022’de durdurulurken, gaz sevkiyatı sadece Suca noktasından devam ediyor.

Ukrayna yönetiminin 2023 sonu için yayımladığı verilere göre, boru hatları ile ülke üzerinden Avrupa’ya taşınan Rus gazı miktarı geçen yıl 2022’ye kıyasla yaklaşık yüzde 28 azalarak 15 milyar metreküpe geriledi.

Ukrayna’nın söz konusu sözleşme sayesinde yılda 1 milyar dolar, Gazprom’un ise yılda 3 milyar dolardan fazla gelir elde ettiği tahmin ediliyor.

Türkiye güzergahının önemi artıyor

Rus gazını Avrupa’ya taşıyan ana boru hatları Kuzey Akım 1, Kuzey Akım 2 ve Yamal-Avrupa atıl duruma düşerken, Ukrayna’dan sevkiyatın durması halinde tek güzergah olarak Türkiye ön plana çıkıyor.

Türkiye ve Rusya arasında imzalanan anlaşma kapsamında, Ocak 2020’de faaliyete geçen TürkAkım projesi de söz konusu enerji denkleminde yüksek kapasitesiyle dikkati çekiyor.

Her biri yıllık 15,75 milyar metreküp kapasiteye sahip iki hattan oluşan TürkAkım, bugüne kadar Türkiye’ye 40, Avrupa’ya ise 53 milyar metreküpten fazla doğal gaz arzı sağladı.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, daha önce AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye üzerinden Avrupa’ya toplam 63 milyar metreküp gaz ihraç edilebileceğini söylemişti.

Türkiye’de bulunan bir diğer önemli boru hattı TANAP ile de bugüne kadar Türkiye’ye 29 milyar metreküp, Avrupa’ya 38 milyar metreküp gaz ulaştı.

Öte yandan, Türkiye’de bir doğal gaz merkezinin kurulmasına yönelik istişareler de Rus ve Türk yetkililer arasında devam ediyor.

Halihazırda Batı Hattı ve Mavi Akım üzerinden de Rus gazı sevkiyatı devam ederken, Türkiye, İran doğal gazının da müşterisi konumunda. Türkiye’nin girişimleriyle, Türkmenistan gazının Azerbaycan üzerinden, Katar gazının da Suriye üzerinden sevkiyatı da geleceğe yönelik projeler arasında yer alıyor.

Gazprom’un zararı artabilir

Rusya’nın en büyük doğal gaz şirketi Gazprom, 1999’dan bu yana ilk defa geçen yılı zararla kapatırken, şirket Avrupa’da yaşadığı pazar kaybını karşılamak için ihracat pazarlarını çeşitlendirmeye çalışıyor.

Ukrayna üzerinden sevkiyatı da durursa alternatifleri daha da azalacak olan Gazprom, ihracat önceliğini dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin olarak belirledi.

Gazprom, geçen yıl yaklaşık 430 milyar metreküp doğal gaz tüketen Çin’e Sibirya’nın Gücü boru hattı üzerinden 22,7 milyar metreküp doğal gaz ihraç etti.

Türkiye güzergahının geliştirilmesi için de çalışmalar yapan Gazprom, Türk yetkililerle Marmara Bölgesi’nde bir doğal gaz merkezinin kuruluş sürecinde de yer almak istiyor.

Rus lider Putin, Rusya’nın doğal gazda LNG kapasitesini artırarak daha fazla söz sahibi olmasını isterken, ABD’nin yaptırımları yüksek teknoloji yatırımları gerektiren bu alanda ülkenin ilerlemesini zorlaştıran bir başka unsur olarak ön plana çıkıyor.

EBRD’den yapılan açıklamaya göre, söz konusu 42 milyon dolarlık finansman, Kavram Enerji’nin Isparta ve Balıkesir’deki güneş enerjisi santrallerinin inşasında kullanılacak.

Finansmanın, Isparta’da 50 megavatlık güneş enerji santrali ve Balıkesir’de 20 megavatlık hibrit güneş enerji santrali kurulmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Santraller tamamlanarak üretime geçtiğinde, Türkiye’nin elektrik sisteminde yıllık 37 bin ton emisyon salımını engelleyecek.

Fiba Grup bünyesinde bulunan Fiba Yenilenebilir Enerji’nin 581 megavat kurulu gücü bulunuyor.

Şirketlerden yapılan ortak açıklamada, Japon otomobil üreticilerinin ortak bir holding şirketi altında birleşme görüşmeleri için mutabakat zaptı imzaladıkları belirtildi.

Nissan’ın yüzde 24,5’lik hissesine sahip olan Mitsubishi de mutabakat zaptını imzalarken, yeni oluşturulacak gruba katılmayı ocak ayı sonuna kadar değerlendirecek.

Şirketler, Haziran 2025’e kadar birleşme görüşmelerini tamamlamayı, Ağustos 2026’ya kadar holding şirketi kurmayı ve her iki şirketin hisselerinin de borsaya kote edilmesini hedefliyor.

Öte yandan Honda, gelecek yıl 1,1 trilyon yen (7 milyar dolar) değerinde hisse geri alımı yapacağını duyurdu.

Honda Yönetim Kurulu Başkanı Başkanı Toshihiro Mibe, konuya ilişkin düzenlediği basın toplantısında, şirketlerin elektrikli araçlar ve otonom sürüş alanındaki yeni teknolojilerin geliştirilmesinde rekabet edebilmek için daha büyük bir bütçeye ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Söz konusu anlaşmanın, Honda ve Nissan markasını koruyacağını belirten Mibe, anlaşmanın, kaynakları paylaşmayı ve sinerji sağlamayı amaçladığını aktardı.

Mibe, iki şirketin potansiyel birleşme yoluyla 30 trilyon yenlik (191,4 milyar dolar) bir satış rakamına ulaşacağını, faaliyet karının ise 3 trilyon yen (19 milyar dolar) üzerine çıkacağını ifade etti.

Mibe, “Her iki şirket de kendi markalarıyla ortak holding şirketinin tamamına sahip olduğu iştirakler olarak devam edecek.” ifadelerini kullandı.

Yeni şirket dünyanın üçüncü büyük otomobil üreticisi olacak

Japonya’nın ikinci ve üçüncü en büyük otomobil üreticileri Honda ve Nissan, ABD’li Tesla ve BYD gibi Çinli elektrikli araç üreticileriyle rekabette zorlanıyordu.

Çin ve ABD gibi pazarlarda istediği satış başarısını yakalayamayan Nissan, kasımda 9 bin kişiyi işten çıkarma ve üretim kapasitesini azaltma kararı almıştı.

Honda ve Nissan’ın birleşmesiyle kurulacak yeni şirket, Toyota ve Volkswagen’den sonra araç üretim hacmi bakımından dünyanın üçüncü büyük otomobil üreticisi olacak.

Anlaşma aynı zamanda 2021’de Fiat Chrysler ve PSA arasında gerçekleşen ve Stellantis’i oluşturan 52 milyar dolarlık birleşmeden bu yana sektördeki en büyük birleşme olacak.

Geçen yıl Honda ve Nissan dünya çapında sırasıyla 3,98 milyon ve 3,37 milyon araç satışı gerçekleştirdi.

Toyota geçen yıl 11,23 milyon araç satarak art arda dördüncü yıl da birinciliğini korurken, Japon üreticiyi 9,24 milyon araçla Alman Volkswagen izledi.

Küresel otomobil üreticileri, pahalı bataryalar, otonom sürüş gibi teknolojiyi geliştirme için gereken devasa kaynaklar nedeniyle elektrikli araç geliştirmenin giderek artan maliyetlerini karşılamak için fon bulmakta zorlanırken, birleşme veya işbirliklerini artırıyor.

Honda ve Nissan bu yıl martta maliyetleri düşürmek ve rekabet gücünü artırmak amacıyla elektrikli araç üretimi ve yazılım teknolojilerinde stratejik ortaklık için fizibilite çalışması başlatma konusunda anlaşmış, Mitsubishi Motors da ağustos ayında görüşmelere katıldığını açıklamıştı.

IMF’den yapılan açıklamada, İcra Direktörleri Kurulunun Ukrayna’ya 4 yıllık finansman paketi kapsamındaki altıncı incelemesini tamamladığı ifade edildi.

Altıncı incelemenin tamamlanmasıyla Ukrayna’ya yaklaşık 1,1 milyar dolar tutarında ödeme yapılacağı belirtilen açıklamada, böylece finansman paketi kapsamındaki toplam ödemenin 9,8 milyar dolara çıkacağı bildirildi.

Açıklamada, Ukrayna’ya 15,5 milyar dolarlık 48 ay süreli finansman paketinin 31 Mart 2023’te onaylandığı anımsatılarak, programın, Ukrayna’nın uzun vadeli büyümesini teşvik etmek amacıyla ekonomik toparlanmayı desteklemeyi, yönetişimi geliştirmeyi ve kurumları güçlendirmeyi amaçladığı vurgulandı.

Ülke ekonomisine dair değerlendirmelere de yer verilen açıklamada, Ukrayna’nın program kapsamındaki performansının güçlü kalmaya devam ettiği ve hedeflerin karşılandığı kaydedildi.

Açıklamada, 2024 yılına dair ekonomik büyümenin, enerji şoklarına karşı beklenenden daha iyi direnç göstermesi nedeniyle yükseltildiğine işaret edilerek, “Ancak giderek sıkılaşan iş gücü piyasası, Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırılarının etkisi ve savaşa ilişkin devam eden belirsizlik nedeniyle 2025 yılında bir yavaşlama beklenmektedir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

IMF’nin açıklamasında, ülkede genel olarak görünümün son derece yüksek belirsizliğe tabi olmaya devam ettiği belirtildi.

Hammack, yaptığı yazılı açıklamada, ABD ekonomisinin iyi bir durumda olduğunu ancak enflasyon konusunda gerçekleştirilecek daha çok iş olduğunu kaydetti.

Ekonomik büyümenin güçlü ve iş gücü piyasasının sağlıklı olduğuna işaret eden Hammack, finansal koşulların genel ölçülerinin gevşemiş durumda olduğunu ve iş dünyasının güvenin güçlü kalmaya devam ettiğini belirtti.

Hammack, olumlu gelişmelere rağmen enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiğine dikkati çekerek, enflasyonun yüzde 2’ye düşürülmesi konusundaki son ilerlemenin düzensiz bir seyir izlediğini ifade etti.

İş gücü piyasasının sağlığı göz önüne alındığında enflasyonu zamanında yüzde 2’ye düşürmeye odaklanmanın önemli olduğunu vurgulayan Hammack, “Bu hedefe ulaşmak için para politikasının bir süre daha ılımlı bir şekilde kısıtlayıcı kalması gerekeceğine inanıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Hammack, “Para politikasının nötr bir duruştan çok da uzak olmadığı yönündeki tahminime dayanarak, enflasyonun yüzde 2 hedefimize doğru ilerlediğine dair daha fazla kanıt görene kadar politika faizini sabit tutmayı tercih ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Son ekonomik verilerin gücü, destekleyici finansal koşullar ve sağlıklı bir iş gücü piyasası ortamında enflasyonun gelecek yıl boyunca yüzde 2’nin biraz üzerinde kalacağına dair tahmini nedeniyle aralık ayındaki toplantıda faiz oranını sabit tutmanın en iyi tercih olduğunu düşündüğünü anlatan Hammack, ekonomideki ivme ve son dönemdeki yüksek enflasyon verilerinin gelecek yıla ilişkin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etmesine sebep olduğunu bildirdi.

Hammack, enflasyonun yüzde 2’nin üzerinde çok uzun süre kalmasının enflasyon beklentilerinin bozulmasına yol açabileceğini ve enflasyonu hedefe döndürmeyi daha zor hale getirebileceğini ifade etti.

Fed, 17-18 Aralık tarihlerinde düzenlenen bu yılın son toplantısında, politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan düşürerek yüzde 4,25-4,50 aralığına indirmişti.

Söz konusu karar, 1’e karşı 11 oyla alınmıştı. Politika faizinin sabit tutulmasından yana olan Hammack, karşı oy kullanmıştı.